De Heuvel

De Heuvel, het tweede grote plein van Oosterhout. Het is wat jonger dan de Markt. Rond het jaar 1000 zou hier al een linde geplant zijn die uitgroeide tot een knaap van een boom: daaronder werd later de vierschaar gebouwd. Minstens vanaf de 13e eeuw is het plein in gebruik als plein waar het bestuur zetelde en waar men recht sprak. Oosterhout had zowel de hoge als de lage rechtsmacht, dat wil zeggen dat alle misdrijven berecht konden worden, ook de ‘halsmisdrijven’. Daar stond de doodstraf op.
Er staan veel oude aanzienlijke huizen van notabelen en bestuurders. De meeste huizen dateren – in de kern - uit de 17e en 18e eeuw, maar zijn sindsdien flink verbouwd.
Het eerste Oosterhoutse stadhuis annex gevangenis, het Vrijheidshuis, bevindt zich op nr. 13. Het is in 1617 gebouwd van stenen die men uit het in verval zijnde kasteel van Strijen mocht slopen en hergebruiken. Die grote kloostermoppen kunt u aan de achterkant, aan de parkzijde, nog goed zien zitten. In 1619 werd de oude vierschaar, de openlucht-schepenbank waar men ook recht sprak, afgebroken. Rechtspreken deed men voortaan binnen, in het Vrijheidshuis.
Het Vrijheidshuis was tot 1942 in gebruik als stadhuis. Het Kantongerecht was er gevestigd tot het werd opgeheven in de jaren dertig van de vorige eeuw.