Sint Marcoen en Maaikes-Dorst

In 1511 wordt voor het eerst een kapel in Dorst vermeld. Het was een kapel van de parochie Oosterhout die oorspronkelijk was toegewijd aan de Heilige Drievuldigheid. Het gebouw werd in 1648 aan de eredienst onttrokken en raakte in verval. In 1823 werden de restanten aan de katholieken geschonken die op die plaats een nieuwe kerk wilden bouwen.
Sint Marcoen werd in 1689 door de rector van de kapel als beschermheilige ingevoerd. De rector wist een stukje reliek van de heilige los te peuteren bij de bisschop van Antwerpen. De heilige werd meteen populair. In 1740 was er een dip in de verering, omdat de bedevaart van overheidswege belemmerd werd. Na 1795, toen de katholieke godsdienst vrij beoefend kon worden, leefde de bedevaart weer op.
De feestdag van Sint Marcoen valt op 1 mei. In de hele maand mei (in het dialect: ‘maai’) trokken talloze bedevaartgangers naar Dorst: Maaikes-Dorst. Sint Marcoen hielp bij de genezing van scrofula, een door de tuberkelbacil veroorzaakte ontsteking van de lympheklieren. De ziekte werd overgebracht door melk van besmette koeien. Sint Marcoen zou ook eczeem, koningszeer en andere klierziekten van de hals genezen. Om genezen te worden moesten de aangetaste plekken regelmatig met gezegend water worden gewassen. Dat water werd tijdens de kerkdiensten in mei gewijd.
In de glorietijd van de bedevaarten zong het volk ‘O, Sint Marcoen, verlos mij van mijn zweren’ hoewel de eigenlijke tekst luidde ‘O, Sint Marcoen, gij lieveling des heren’. Spottend zei men in Oosterhout wel: ‘Het geloof is de boet (doel), maar Rullekeswater is ook goed’. Maaikes-Dorst bleef populair tot halverwege de twintigste eeuw.