De Houtse Heuvel

Den Hout wordt als plaats voor het eerst in 1311 vermeld. In 1435 betaalden de geburen, dat zijn de inwoners van Den Hout, al cijns aan de Heer voor het gebruik van de Heuvel. In 1805 werd dat omgezet in een ‘erfcijns’ aan ‘de gemeente van Den Hout’. Die was toen dertig stuivers per jaar. De cijns is later afgekocht. Nu is de Houtse Heuvel in gezamenlijk eigendom van de gelanders. Dat waren tot ver in de twintigste eeuw de omwonenden. Tegenwoordig is het bezit van een woning niet meer automatisch gekoppeld aan het gezamenlijk bezit van de Heuvel. Een aantal gelanders woont niet meer aan de Houtse Heuvel, een enkeling zelfs niet meer in Den Hout. Op de Houtse Heuvel staan de belangrijkste gebouwen van het dorp: de kerk, de school, het klooster van de zusters, het patronaat (nu Dorpshuis De Brink).
De Sint Corneliuskerk dateert van 1878. Den Hout bezat in de 14e eeuw al een Sint-Corneliuskapel. Rond 1600 was die vervallen en stonden alleen de muren nog overeind. In 1609 verzochten de inwoners van Den Hout om de kapel te mogen herbouwen, maar ze kregen nul op het rekest. In 1644 probeerden ze het opnieuw. Bij die gelegenheid maakte de dorpssecretaris van Oosterhout, kennelijk om het verzoek kracht bij te zetten, valse oorkonden waarin beweerd werd dat de kapel al van 1336 dateerde. Het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog met zijn godsdiensttwisten verhinderde de bouw. In 1787 kregen de inwoners van Den Hout toestemming om een schuurkerk te bouwen. Die kerk werd belangrijk uitgebreid in 1836 en tenslotte in 1878 vervangen door de huidige kerk.
Naar Sint-Cornelis ging men ter bedevaart. Hij werd aangeroepen voor de stuipjes. Ook kon men in de kerk de Blasius-zegen halen, en dat was tegen keelontsteking en difteritis. In de jaren 1960/1970 verdween deze gewoonte nagenoeg.